Uzakdoğu Çaylarında Fırsat Var
2012 yılında Ekonomist dergisi, Türkiye’deki özel çay pazarının potansiyeline dikkat çeken bir yazı yayımladı. Yazıda Chado örneği üzerinden Uzakdoğu çaylarının Türk pazarındaki yeri ve büyüme fırsatları ele alındı.
“Türkiye en fazla çay tüketen ülkeler arasında yer alıyor. Artık market raflarında da çay çeşitlerinin arttığını görüyoruz.”
— Ekonomist, 29.04.2012
2012’de Türkiye Çay Pazarı
Ekonomist yazısının yayımlandığı 2012 yılında, Türkiye’de çay tüketimi büyük ölçüde geleneksel siyah çay (Rize çayı) üzerinden gerçekleşiyordu. Farklı çay türleri — yeşil çay, beyaz çay, oolong, pu-erh — süpermarket raflarında nadiren görülüyordu ve özel çay mağazası kavramı henüz yeni yeni tanınıyordu.
Dergi, bu durumu bir “fırsat” olarak değerlendirdi. Dünyanın en çok çay tüketen ülkelerinden birinde, çay çeşitliliğinin sınırlı olması, girişimciler için büyük bir pazar boşluğu anlamına geliyordu.
Chado: İlk Adım
Ekonomist’in dikkat çektiği girişimlerden biri Chado’ydu. Barış Çekin ve Tunç Berkman tarafından kurulan marka, Uzakdoğu felsefesinden adını alan (chadō = çayın yolu) ve dünya çaylarını Türk tüketicisiyle buluşturmayı amaçlayan bir projeydi.
Yazıda belirtildiğine göre Chado, o dönemde Vietnam, Çin, Hindistan, Kore, Japonya, Güney Afrika ve Brezilya’dan çay getiriyordu. Her bölgenin kendine özgü çayları koleksiyonda yer alıyordu:
- Vietnam: Lotus çayı — lotus çiçeğinin aromasıyla kokutulmuş yeşil çay
- Japonya: Sencha, Matcha, Genmaicha
- Çin: Longjing, Jasmine Green Tea, Da Hong Pao
- Hindistan: Darjeeling, Assam
- Güney Afrika: Rooibos
Chado çayları o dönemde Papermoon, House Cafe, Pipa, Godiva mağazaları ve havaalanlarında satılıyordu. Online satış da aktifti.
Uzakdoğu Çayları: Ne Fark Eder?
Ekonomist yazısında bahsedilen “Uzakdoğu çayları” ifadesi, geleneksel Türk siyah çayından farklı üretim yöntemleri ve tat profilleriyle öne çıkan çay türlerini kapsar:
Yeşil Çay
Oksidasyonu erken durdurulmuş, taze ve otsu profilli çay. Japon yeşil çayları buharlama, Çin yeşil çayları kavurma yöntemiyle işlenir. Yeşil çay koleksiyonu, bu çeşitliliği yansıtır.
Oolong Çay
Yarı okside çay — yeşil ile siyah arasında geniş bir tat yelpazesi sunar. Tayvan ve Çin’de üretilen oolonglar, çiçeksi ve meyvemsi notalarından kavrulmuş ve mineral profillere kadar uzanır. Chado oolong koleksiyonu
Beyaz Çay
En az işlem gören çay türü. Sadece tomurcuk ve en genç yapraklardan üretilir. Narin, çiçeksi ve tatlımsı. Silver Needle, en prestijli beyaz çay çeşididir.
Pu-erh
Fermente ve yaşlandırılmış çay. Topraksı, mantarsı ve derin profiliyle çay dünyasının en benzersiz türü. Pu-erh koleksiyonu
2012’den Bugüne: Pazar Nasıl Değişti?
Ekonomist’in “fırsat” olarak tanımladığı alan, geçen yıllar içinde gerçekten de büyüdü. Bugün Türkiye’de farklı çay türlerine ilgi artmış durumda: süpermarket raflarında yeşil çay ve bitkisel çaylar yaygınlaşmış, matcha kahve zincirlerinin menülerine girmiş ve online çay satışı önemli bir kanal haline gelmiştir.
Chado ise 2012’deki birkaç düzine çay çeşidinden bugün 200’ün üzerinde çeşide ulaşmış, İstanbul’da birden fazla mağaza noktası ve güçlü bir online platform ile Türkiye genelinde çay severlerle buluşmaya devam etmektedir. Ekonomist’in 2012’de gördüğü fırsat, bugün somut bir pazar gerçekliğine dönüşmüştür.
Ozel Cay Pazarinin Gelecegi
Ekonomist dergisinin 2012 ongorusu dogru cikti: Turkiye ozel cay pazarinda buyume devam ediyor. Tuketiciler artik sadece ne ictiklerine degil, nasil ve nereden geldigine de onem veriyor. Terroir bilinci, tek kokenli cay tercihi ve bilincli tuketim egilimleri, Turkiye cay pazarini her gecen yil daha sofistike bir noktaya tasiyor.
Uzakdogu caylari sadece egzotik bir merak konusu degil, farkli demleme teknikleri ve tat profilleri kesfetmek isteyenler icin zengin bir dunyaya acilan kapidir. Japon Senchasinin otsu tazelliginden Cin Longjinginin findiksi tatlimsiliğina, Hint Assaminın govdeli sicakligindan Guney Afrika Rooibosunun kafeinsiz yumusakligina — her cografyanin cayla kurdugu benzersiz iliski, bir fincanda kesfedilebilir.
